Ramadan en zwangerschap

"Wel of niet mee doen met de Ramadan tijdens de zwangerschap?" Dit is een vraag die vaak heerst bij onze Islamitische zwangeren.

Het blijkt dat 75% van de zwangerschappen bij Islamitische vrouwen op een bepaald moment een overlap heeft met de Ramadan. Het vasten tijdens de Ramadan is in principe een verplichting binnen de Islam. In bepaalde gevallen kan je hiervoor vrijstelling krijgen. Vrouwen die menstrueren, zwanger zijn of borstvoeding geven kunnen deze vrijstelling krijgen. Voor vrouwen die zwanger zijn en/of borstvoeding geven, geldt dat wanneer zij vrezen dat het vasten hun gezondheid of die van het kind of kinderen kan schaden, zij vrijgesteld zijn van het vasten. Ze moeten echter het vasten wel op een later tijdstip inhalen (fidyah) of een extra boetedoening (kaffarah) doen. De Islam stelt de vrouw vrij in haar keuze om zelf te beslissen of zij aan het vasten mee wilt doen. Wij kunnen ons goed voorstellen dat het maken van deze keuze erg lastig is. We helpen je graag met het maken van een keuze. Wij begrijpen als je toch graag aan het vasten wilt deelnemen en zullen jou hierbij een passend advies geven.

Er is nog te weinig goed wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van vasten op de zwangerschap en de zwangerschapsuitkomst om hieruit harde conclusies te kunnen trekken. Toch lijkt het toch beter om niet aan het vasten mee te doen. Er zijn uiteenlopende resultaten van onderzoeken als het gaat om de mogelijke effecten van vasten tijdens de zwangerschap op het geboortegewicht. Er zijn onderzoeken die concluderen dat het geboortegewicht gemiddeld lager kan liggen bij vrouwen die gevast hebben tijdens de Ramadan. Een ander onderzoek toont aan dat vrouwen die vasten in het eerste trimester van de zwangerschap een relatief hoger risico hebben op een kind met een lager geboortegewicht dan vrouwen die niet vasten. Door de uiteenlopende resultaten van de onderzoeken is het voor ons dan ook moeilijk om een juist advies te geven. Heb je bijvoorbeeld al eerder een te klein kind gekregen dan kunnen wij het vasten wellicht afraden. Zo kijken wij naar meerdere aspecten die van invloed zouden kunnen zijn.

Door het vasten kunnen de volgende symptomen optreden:

  • Flauwvallen. Inname van voedsel, verdeeld over de hele dag, zorgt voor een evenwichtige bloedsuikerspiegel. Tijdens het vasten wordt er niet gegeten tijdens zonsopkomst en zonsondergang; hierdoor vinden er grotere schommelingen van de bloedsuikerspiegel plaats, dit kan flauwvallen tot gevolg hebben. Bij de neiging tot flauwvallen is het belangrijk om direct te gaan liggen en iemand te waarschuwen. Indien je met je buik ergens tegen aan gevallen bent, is het altijd belangrijk om contact met ons op te nemen.
  • Verandering in de slaapwaakcyclus (bioritme). Door het laat opblijven om samen te kunnen eten en bidden wordt slaap uitgesteld en bovendien ingekort. Vooral in de zomermaanden bij hogere temperaturen en lange dagen tussen zonsopgang en zonsondergang kan vermoeidheid een verminderd reactievermogen veroorzaken, waardoor dit een aanslag op de fysieke gesteldheid kan zijn.
  • Misselijkheid, de ‘first of Ramadan’ hoofdpijn en een algemeen gevoel van onbehagen. Tijdens de eerste dagen van het vasten zijn misselijkheid en een algemeen gevoel van onbehagen veel voorkomende symptomen. Hoofdpijn kan worden veroorzaakt door een abrupt tekort van vocht, koolhydraten en coffeïne consumptie.
  • Risico’s van uitdroging. Dit geldt vooral wanneer de vastenperiode in de zomermaanden valt, maar kon ook in de koelere maanden optreden. Een zwangere heeft minimaal 2 liter vocht per dag nodig; door het niet drinken overdag kan er snel een vocht tekort optreden.
  • (Lichte) gewichtstoename. Tijdens de Ramadan wordt er vaak meer, vetter, zoeter en op latere tijdstippen gegeten binnen een kortere periode, wat zorgt voor gewichtstoename.
  • Positieve invloed op het welbevinden. De periode van bezinning lijkt een positieve invloed te hebben op het geestelijk welbevinden. Ondanks de lichamelijke klachten nemen veel moslims de tijd voor elkaar en samen met de familie besteden ze tijd aan ontspannende en spirituele activiteiten. Onderzoek toont aan dat het aantal zelfmoordneigingen tijdens de Ramadan significant lager is dan daarbuiten.

Wat als je borstvoeding geeft? Ook tijdens het geven van borstvoeding kan je meedoen met de Ramadan. Besef je echter wel dat borstvoeding al veel energie vergt van je lichaam. En dus ook hierbij eerder last kan krijgen van symptomen door het vasten of dat de melkproductie terug loopt.

  • Drink en eet voldoende op de momenten dat je wel kunt eten
  • Laat je kindje zoveel mogelijk bij jou drinken tijdens de nacht. Wellicht hoeft de baby dan overdag wat minder vaak te worden aangelegd.
  • Kolf 's nachts wat extra moedermelk af zodat je dat overdag aan je baby kunt geven.
  • Bespreek je twijfels of vragen over het geven van borstvoeding tijdens Ramadan met ons, het consultatiebureau of een lactatiekundige

Veel vrouwen geven aan dat de omgeving adviseert om niet te vasten. Met name de partners moedigen hun zwangere vrouw aan om niet te vasten, maar ook andere familieleden of religieuze adviseurs. Hierdoor kan het zijn dat je negatieve gevolgen ervaart door niet mee te doen aan de Ramadan. Sommige vrouwen voelen zich bijvoorbeeld minder verbonden met de gemeenschap/familie. Het kan zijn dat jij je hierdoor schuldig voelt. Het later inhalen van het vasten kan erg moeilijk zijn omdat er niemand anders in de omgeving vast op dat moment. Ervaar jij deze gevoelens dan hopen wij dat jij dit met ons wilt bespreken, zodat we je hierbij kunnen steunen en adviseren.